Whakataunga Tiriti

Hei aha te whakataunga?

Ko te nuinga o ngā whakataunga, e pā ana ki ngā nawe o te iwi Māori mō tētahi whenua, mō tētahi atu rawa rānei i tangohia, ko taua tangohanga e takahi ana i ngā kī taurangi o te Tiriti o Waitangi.

He rerekē ngā take a tēnā rōpū kerēme, a tēnā, engari anei ētahi ka rite tonu te puta ake:

1. I tangohia hētia e te Karauna ngā whenua Māori i ngā tau o ngā 1860.
2. He ngutu kau te kī taurangi a te Karauna ka tāpuia e ia he whenua mō te iwi Māori; ka hokona, ka rīhitia kē rānei ki ngā kaiwhakanoho whenua Pākehā.
3. Ki tā te Karauna, i hokona mai e ia ētahi whenua e whakapono ana ngā iwi Māori kāore kē i hokona atu e rātou.
4. I hokona e te Karauna ētahi whenua i ngā Māori ehara nō rātou aua whenua ki te hoko atu.
5. Kāore te Karauna i tiaki i ngā whāinga tika hao ika, i te noho wātea tonu rānei o ētahi atu puna kai ki ngā iwi Māori.
6. Kāore te Karauna i āta whai kia noho wātea ngā urupā me ērā atu wāhi tapu ki ngā iwi Māori.
7. Ka whakawhiwhi taitara whenua te Karauna ki te Kamupene o Niu Tīreni, ki ngā kaiwhakanoho whenua rānei ahakoa kāore i āta hokona e rātou aua whenua.
8. I te takiwā o te Kōti Whenua Māori, ka ngaro atu ngā whenua Māori rahi tonu i te iwi Māori;
9. I tangohia ētahi whenua Māori hei whakatutuki i tētahi kaupapa tūmatanui, engari karekau kē i whakamahia mō taua kaupapa.

Ehara i te mea ka whakaae te Karauna i ngā wā katoa kua takahia e ia te Tiriti.
Koinei ngā mea ngā kōrerorerohia i ngā whiriwhiringa.